Menu

Na Fíorleabhair sa Bhunscoil

Is cinnte nach féidir mórán a dhéanamh go praiticiúil le léitheoirí Gaeilge a dhéanamh as daoine nach bhfuil an nós sin cothaithe agus múnlaithe iontu ó bhí siad an-óg. Mar sin, caithfear réimse leathan d’ábhar feiliúnach, mealltach a chur ar fáil a spreagfaidh agus a mheallfaidh iad ón tús, sa chaoi is go mbainfidh siad ard-chaighdeán léitheoireachta amach agus go bhfanfaidh siad ina léitheoirí Gaeilge nuair a fhágann siad an scoil. Tá ról lárnach ag na fíorleabhair san obair seo.

Le tamall anuas tá roinnt mhaith scoileanna ag úsáid fíorleabhair chomh maith leis na “léitheoirí” agus de réir tuairiscí tá méadú suntasach ar chumas léitheoireachta na scoláirí agus suim an-mhór acu sna leabhair sa dara teanga.

D’fhéadfaí a rá nach dtagann “bláth” ar an léitheoireacht sa dara teanga go dtí go mbíonn sé ar chumas an pháiste leabhar a thógáil ina lámha agus é a léamh ar a chompord. Is cuma cé chomh gearr ná cé chomh simplí is atá an leabhar sin fad is a bhaineann an páiste sult as. Go fiú ag leibhéal Rang 1-2 tig leis an dalta a leithéid a dhéanamh.

Pictiúrleabhair is fearr a fheileann don obair seo. Thar aon rud eile is gá go mbeadh na leabhair taitneamhach agus simplí. Agus ní ceart “obair bhaile” ná “ceachtanna foirmeálta gramadaí” a bhunú orthu. Taitneamh a bhaint as bheith ag léamh sa dara teanga an sprioc atá againn anseo.

Sular féidir scéim chuimsitheach léitheoireachta bunaithe ar fhíorleabhair a chur ar bun, is gá roinnt chéimeanna a thógáil:

•    Ba cheart leabharlann nó stoc leabhar i nGaeilge a fhorbairt i ngach rang sa scoil.
•    Is féidir é seo a dhéanamh thar tréimhse roinnt bhlianta ach moltar go mbeadh soláthar á dhéanamh ón tús ag gach leibhéal sa scoil lena chinntiú go mbeidh teacht ag scoláirí i ngach rang ar roinnt leabhar le léamh.
•    Ba chóir go mbeadh cóipeanna de na leabhair a roghnaítear ar fáil do gach dalta.

Is coir a aithint gur mór idir na fíorleabhair seo agus “leabhair leabharlainne” mar a thugtaí orthu uair amháin. Ní ornáidí deasa sa chúinne iad ach gléasanna cumhachtacha múinteoireachta gur féidir leas a bhaint astu mar ábhar cainte agus scríbhneoireachta chomh maith.

Bíonn léibhéil agus réimsí éagsúla léitheoireachta i gceist agus muid ag trácht ar an ‘aos óg’. Tá réamhleabhair dó pháistí beaga ann, mar shampla, agus leabhair shimplí a thaitneós leis an bpáiste nach bhfuil ach ag tosú amach mar léitheoir neamhspleách. Tá leabhair mhóra ansin ann ar féidir iad a léamh don rang.

Le tamall de bhlianta anuas tá forbairt an-mhór tagtha ar líon agus ar chaighdeán na leabhar atá á gcur ar fáil do pháistí agus do dhaoine óga. Tá sé seo fíor i gcás na bpictiúrleabhar ach go háirithe. Sa chuid is mó de na scoileanna is pictiúrleabhair a bheas in úsáid fiú sna hardranganna.

Sna scoileanna sin ina múintear trí Ghaeilge beidh úrscéalta agus gearrscéalta ag na scoláirí chomh maith.

Ach chomh maith le pictiúrleabhair den scoth, is gá úrscéalta beaga a chur ar fáil do léitheoirí idir 8 agus 13 a chuirfeas ar a gcumas an chéim suas mhór sin a ghlacadh isteach sa déaglitríocht ag leibhéal na meanscoile.

Maidir le húrscéalta dá leithéid, cé go bhfuil líon na leabhar ag dul i méid de réir a chéile, is léir go bhfuil bearna mhór fós ann sa réimse seo.
Caithfear na háiseanna is nua-aimseartha a úsáid, an idirlíon, CD romanna, téipeanna agus ar ndóigh sárfhoilseacháin lena chinntiú go gcuirfí bonn úr, shláintiúil faoin léitheoireacht Ghaeilge.

An Gúm: www.forasnagaeilge.ie 27 Sráid Fhreidric Thuaidh, Baile Átha Cliath 1
Na foilsitheoirí Gaeilge is mó do phaistí. An-chuid leabhar do gach aoisghrúpa, ina measc an tsraith Mamó.

Cló Mhaigh Eo: www.leabhar.com Droimnín, Clár Chlainne Mhuiris, Co. Mhaigh Eo.
Go leor pictiúrleabhar do gach aoisghrúpa, an tsraith chlúiteach Ruairí ina measc.

Cló Uí Bhriain: www.obrien.ie/gaeilge/ 20 Br. Victoria, Baile Átha Cliath 1
An tsraith Sos agus roinnt leabhar bhreátha eile ar fail.

Colmán Ó Raghallaigh

Tá Colmán Ó Raghallaigh ina Stiurthóir ar Chló Mhaigh Eo, foilsitheoirí do pháistí agus do dhaoine óga. Is scríbhneoir aitheanta é freisin a bhfuil an-chuid duaiseanna gnóthaithe aige, dhá Dhuais Bisto (2002 agus 2003), Gradam Chumann Léitheoireachta na hÉireann, Gradam Uí Shúilleabhain 1996,Leabhar na Bliana 2006 agus Gradam an Oireachtais 2004.
Tá suíomh idirlín Chló Mhaigh Eo le fáil ag www.leabhar.com

Eolas: colman@leabhar.com

Tagged under

This website was created by Jill Holtz and Michelle Davitt, both of whom are mothers of young children. Jill and Michelle decided to create this resource themselves, and launched mykidstime.ie in 2007.